در مطالب قبلی بطور کامل انواع راکت، چوب و رویه راکت را از نظر جنس و ساختار مورد بررسی قرار دادیم. همانطور که در مطالب قبلی نیز به آن اشاره شد، آگاهی از اصطلاحات رایج و تخصصی راکت تنیس روی میز در انتخاب راکت مناسب امری ضروری است.
اگر شما قصد دارید تا رشته تنیس روی میز را بصورت حرفه ای و آکادمیک ادامه دهید، انتخاب راکت مناسب بسیار اهمیت دارد. درصورتی که در حال آموزش زیر نظر مربی هستید حتما قبل از تهیه راکت با مربی خود مشورت نمایید و به هیچ عنوان بدون اطلاع ایشان راکت خریداری نکنید. مربی شما باتوجه به میزان مهارت، استایل بدنی، قدرت جسمانی و سبک بازی تان راکت مناسب را به شما پیشنهاد می دهد. پس از آنکه مهارت و تجربه کافی را در تکنیک های مختلف بدست آوردید می توانید خودتان راکت مناسب با سطح بازی و سلیقه شخصی تان انتخاب نمایید.
برای انتخاب راکت مناسب در مرحله اول باید سطح بازی سپس سبک بازی و در نهایت سلیقه بازیکن مورد توجه قرار گیرد. موارد دیگری همچون میزان بودجه و در دسترس بودن تجهیزات مورد نیاز نیز در انتخاب راکت بی تاثیر نیستند.
سطح بازی
مبتدی و آماتور (Beginner):
بازیکنانی که هیچ شناخت و تجربه ای در زمینه تکنیک ها و مهارت های تنیس روی میز نداشته و در سطح ابتدایی تنیس روی میز قرار دارند نیازی به تهیه راکت حرفه ای نداشته و راکت های آماده (پرس شده) جوابگوی نیاز این دسته از افراد خواهد بود. راکت های آماده بسیار ارزان تر از راکت های حرفه ای بوده و پایین بودن سرعت آن کمک شایسته ای در یادگیری و پیشرفت شما ایفا می کنند. اگر جزو این دسته از افراد هستید به هیچ عنوان اقدام به تهیه راکت حرفه ای و راکت های آماده با سرعت بالا نکنید. به یاد داشته باشید صرف هزینه زیاد برای تهیه راکت آماده منطقی نمی باشد بنابراین کار خود را با یک راکت آماده معمولی و قیمت مناسب شروع کنید. همگام به یادگیری تکنیک های مختلف و افزایش تسلط در کنترل ضربات، سرعت راکت نیز افزایش خواهد یافت لذا در ارتقا راکت خود صبور باشید.
متوسط (Intermediate):
بازیکنانی که در اجرای صحیح تکنیک های پایه (فورهند و بکهند) به تسلط کافی دست یافته و وارد مرحله یادگیری ضربات پیشرفته مانند تاپ اسپین، پوش، دراپ شات و… شده اند می بایست به فکر ارتقا راکت خود از راکت آماده به راکت حرفه ای باشند. این دسته از بازیکنان برای اجرای صحیح ضربات پیشرفته تنیس روی میز نیازمند راکت با قدرت پیچ دهی خوب و سرعت متوسط هستند. افزایش بیش از حد سرعت راکت در این مرحله موجب اختلال در روند یادگیری شما شده و حتی ممکن است موجب افت شدید سطح بازی شما شود.
حرفه ای (Professional):
بازیکنانی که تسلط کافی در اجرای تکنیک های پیشرفته تنیس روی میز کسب کرده و نیازمند افزایش پیچ و قدرت ضربات خود هستند. این دسته از بازیکنان که از سبک بازی خاص خود بهره می برند می بایست اقدام به ارتقا راکت خود نموده و چوب و رویه راکت را بر اساس سطح و سبک بازی خاص خود انتخاب نمایند. توضیحات تکمیلی برای این دسته از بازیکنان در مطالب بعدی ارائه خواهد شد.
طبقه بندی های چوب و رویه
شرکت های تولیدکننده تجهیزات تنیس روی میز برای سهولت بازیکنان در انتخاب راکت اقدام به طبقه بندی چوب و رویه بر اساس سطح و سبک بازی کرده اند این دسته بندی طبق ترتیب زیر و با عنوان Strategy (استراتژی) یا Orientation (گرایش، منظور سطح بازیکن) در کاتالوگ محصول منتشر می شوند:
DEF: سرعت خیلی کم و کنترل بالا مناسب برای بازیکنان سطح مبتدی یا بازیکنان با سبک کاملا دفاعی
-ALL: سرعت پایین و کنترل بالا مناسب برای بازیکنان سطح مبتدی-متوسط یا بازیکنان با سبک دفاعی – کنترلی
ALL: سرعت متوسط و کنترل نسبتا بالا مناسب برای سطح مبتدی-متوسط یا بازیکنان با بازی کنترلی
+ALL: سرعت کمی بیشتر از گروه ALL و کنترل کمی کمتر مناسب برای سطح متوسط-حرفه ای یا بازیکنان با سبک کنترلی
-OFF: سرعت کمی بالا و کنترل متوسط مناسب برای سطح متوسط-حرفه ای یا بازیکنان با سبک کنترلی-حمله ای
OFF: سرعت بالا و کنترل متوسط مناسب برای سطح حرفه ای یا بازیکنان با سبک کنترلی-حمله ای
+OFF: سرعت بسیار بالا و کنترل پایین مناسب برای سطح فوق حرفه ای یا بازیکنان با سبک حمله ای
DEF مخفف کلمه Defensive (دفاعی)، ALL مخفف کلمه Allround (سرتاسری، مناسب هم برای حمله و هم برای دفاع) و OFF مخفف کلمه Offensive (حمله ای یا تهاجمی) می باشد.
دسته بندی فوق پرکاربردترین نوع طبقه بندی چوب و رویه در دنیا می باشد. در برخی موارد از دسته بندی زیر نیز استفاده می شود:
- Slow (آهسته)
- Medium-Slow (آهسته-متوسط)
- Medium (متوسط)
- Medium-Fast (متوسط-سرعتی)
- Fast (سرعتی)
طبق مواردی که گفته شد برای انتخاب و ارتقا راکت مناسب ابتدا می بایست سطح بازیکن و سپس سبک بازی تعیین گردد. از این پس تمامی مطالب و توصیه ها برای بازیکنان آکادمیک و درحال آموزش که هدف آنان ادامه فعالیت بصورت حرفه ای در رشته تنیس روی میز است، مناسب می باشد.
مراحل انتخاب راکت برای بازیکنان غیرحرفه ای
1)انتخاب چوب راکت
در مرحله اول باید چوب راکت مناسب با سطح بازی را بر اساس سرعت، کنترل و حس ضربه (Feeling) که در مطالب قبل توضیح داده شده اند، انتخاب کنید.
میزان حس ضربه برای بازیکنان مبتدی-متوسط و متوسط-حرفه ای می بایست بالا باشد یا عبارتی دیگر این دسته از بازیکنان باید چوب های نرم را برای بازی انتخاب کنند. (در مطالب قبلی دسته بندی چوب ها بر اساس سختی و حس ضربه بیان شده است).
چوب با حس ضربه سفت به هیچ عنوان مناسب بازیکنان غیر حرفه ای و خصوصا بازیکنان کم سن (تا رده سنی جوانان) نمی باشد. استفاده از چوب های سفت نیازمند مهارت بالا و تسلط بسیار زیاد در اجرای ضربات می باشد.
برای مثال:
بازیکنان مبتدی و مبتدی-متوسط می بایست چوب با حس ضربه نرم و از گروه DEF یا ALL را برای خود انتخاب کنند.
بازیکنان متوسط و متوسط-حرفه ای می بایست چوب با حس ضربه نرم و از گروه All+ یا -OFF را برای خود انتخاب کنند.
نکته
هنگام انتخاب چوب راکت به وزن، نوع و سایز دسته آن (Grip) دقت شود. برای بازیکنان سنین پایین استفاده از چوب سنگین یا چوب با دسته ضخیم توصیه نمی شود.
2)انتخاب رویه راکت
پس از انتخاب چوب راکت نوبت به انتخاب رویه متناسب با چوب می رسد. بهتر است بازیکنان با سطح مبتدی و مبتدی-متوسط از رویه های گروه ALL (Allround) و چوب از گروه ALL- استفاده نمایند که دارای پیچ و سرعت ایده آل برای یادگیری کامل ضربات هستند. استفاده از این گروه رویه ها به اجرای ضربات با دامنه حرکتی کامل کمک می کند که موجب افزایش تسلط و ثبات در ضربات می شود.
بازیکنان با سطح متوسط-حرفه ای بهتر است از رویه های گروه ALL به همراه چوب از گروه ALL و ALL+ استفاده نمایند تا علاوه بر سرعت و پیچ مناسب، از کنترل کافی نیز بهره مند شوند. این دسته از بازیکنان برای افزایش پیچ ضربات خود می توانند از رویه های گروه OFF و OFF- به همراه چوب از گروه ALL یا ALL- نیز استفاده کنند.
نکات مهم
- با توجه به بالا بودن قیمت چوب راکت، به بازیکنانی که از نظر مالی توانایی ارتقای مرحله به مرحله چوب راکت را ندارند توصیه می شود از چوب های گروه OFF و یا -OFF به همراه رویه های گروه ALL- استفاده کنند و همگام با افزایش مهارت و تسلط، تنها اقدام به ارتقای رویه های راکت خود نمایند تا بتوانند در هزینه ها صرفه جویی به عمل آورند. این روش انتخاب و ارتقای راکت کاملا ایده آل نمی باشد و تنها در شرایط خاص ذکر شده پیشنهاد می گردد.
- توازن یا بالانس (Balance) میان سرعت، کنترل و پیچ راکت بسیار اهمیت دارد. ایجاد توازن در راکت تنها با تغییر چوب یا رویه امکان پذیر است. اگر در ضربات خود کمبود سرعت را احساس می کنید، می توانید با ارتقای سرعت چوب این کمبود را برطرف نمایید. اگر در راکت خود کمبود پیچ را احساس می کنید می توانید با ارتقای رویه آن را رفع نمایید. (در صورت اجرای صحیح ضربات با دامنه حرکتی کامل)
- برخی از مربیان به شاگردان خود پیشنهاد می دهند که در قسمت بکهند (Backhand) خود از رویه هایی با سرعتی کمتر از رویه ی قسمت فورهند (Forehand) استفاده نمایند. به عنوان مثال رویه از گروه ALL- را برای بکهند و رویه از گروه OFF- را برای فورهند بازیکن پیشنهاد می دهند. در توضیح این امر باید گفت برای بازیکنان غیر حرفه ای بهتر است از دو رویه ی یکسان در قسمت فورهند و بکهند استفاده شود. استفاده از رویه های متفاوت برای این دسته از بازیکنان باعث ایجاد سردرگمی و پیچیدگی در اجرای تمرینات ترکیبی خواهد شد.
- استفاده از رویه با چسبندگی بالا (Tacky Rubber) بخصوص رویه های چینی (Tacky Chinese) برای بازیکنان حرفه ای و یا بازیکنان با سنین پایین به هیچ عنوان توصیه نمی شود. این نوع رویه ها برای بازیکنان حرفه ای با قدرت بدنی و آمادگی جسمانی بالا مناسب هستند.
- رویه های راکت دارای عمر مفید بوده و با گذر زمان از سرعت، پیچ و چسبندگی رویه ها کاسته خواهد شد لذا تعویض به موقع رویه ها برای بهبود عملکرد و جلوگیری از آسیب دیدگی بازیکنان ضروری می باشد.
- هنگام انتخاب رویه به وزن درج شده در مشخصات آن توجه کنید. وزن رویه در حالت برش نخورده ثبت شده است درنتیجه پس از برش قسمت های اضافی رویه (هنگام چسباندن بر روی چوب) از وزن آن کاسته خواهد شد. استفاده از رویه های سنگین برای بازیکنان سنین پایین و بازیکنان با آمادگی جسمانی ضعیف باعث خستگی زودرس و آسیب های احتمالی خواهد شد لذا دقت کافی را در انتخاب رویه مناسب به کار گیرید.
برندهای سرشناس تولید کننده چوب و رویه راکت تنیس روی میز
- باترفلای – ژاپن (Butterfly – Japan)
- نیتاکو – ژاپن (Nittaku – Japan)
- تیبهار – آلمان (Tibhar – Germany)
- دونیک – آلمان (Donic – Germany)
- جولا – آلمان (Joola – Germany)
- استیگا – سوئد (Stiga – Sweden)
- کرنیلیو – فرانسه (Cornilleau – France)
برندهای ذکر شده را می توان محبوب ترین و پرفروش ترین تولیدکنندگان چوب و رویه راکت در دنیا دانست. با این حال برندهای اندرو (Andro)، ویکتاس (Victas)، ژیوم (Xiom)، جوو (Gewo)، یاساکا Yasaka و میزانو (Mizuno) از برندهای مطرح با کیفیت جهانی هستند.
